Trả lời ngắn: tính trên doanh thu, không phải lợi nhuận
Cách mà hầu hết hộ kinh doanh áp dụng là phương pháp trực tiếp trên doanh thu: thuế = tỷ lệ % × doanh thu. Thuế của bạn tính từ doanh thu (tổng tiền bán hàng) — không phải từ lợi nhuận (tiền lời). Bạn không được trừ giá vốn, tiền thuê mặt bằng, tiền điện hay bất kỳ chi phí nào trước. Điều này khiến nhiều chủ tiệm bất ngờ, nên cần nói cho rõ.
Vậy tại sao tỷ lệ lại thấp như vậy
Vì cơ sở tính là toàn bộ doanh thu, nên tỷ lệ được đặt rất nhỏ — theo ngành nghề, một tỷ lệ cho GTGT, một tỷ lệ cho TNCN:
- Phân phối, cung cấp hàng hóa (bán lẻ, tạp hóa): GTGT 1% · TNCN 0,5%
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: GTGT 5% · TNCN 2%
- Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu NVL: GTGT 3% · TNCN 1,5%
- Cho thuê tài sản: GTGT 5% · TNCN 5%
- Hoạt động kinh doanh khác: GTGT 2% · TNCN 1%
Một cửa hàng tạp hóa nộp TNCN 0,5% trên doanh thu, chứ không phải 20% trên lợi nhuận. Tỷ lệ thấp là cái được đánh đổi cho một cơ sở tính đơn giản: không phải ghi sổ chi phí, không phải chứng minh lời lãi — chỉ cần con số doanh thu. Vì thế câu “tôi lời có bao nhiêu” không làm giảm thuế theo phương pháp này; tỷ lệ đã được đặt thấp sẵn để bù cho điều đó.
”Doanh thu” của bạn gồm những gì
Doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bạn được hưởng từ việc bán hàng hóa hay cung ứng dịch vụ — kể cả khoản phụ thu, phụ trội bạn thu thêm và khoản trợ giá bạn nhận được. Vài điểm cụ thể hay gây nhầm:
- Bán qua sàn vẫn được tính. Đơn bán trên Shopee, TikTok Shop hay Lazada là một phần doanh thu của bạn và vẫn tính vào mốc 1 tỷ — kể cả khi sàn đã khấu trừ thuế của đơn đó.
- Khoản giảm giá bạn thực sự cho khách làm giảm số tiền bạn thu, nên làm giảm doanh thu — bạn tính đúng số khách thực trả cho bạn.
- Khoản bạn chỉ thu hộ cho bên khác rồi chuyển thẳng đi (thu hộ – chi hộ) thì không phải doanh thu của bạn. Ranh giới này trong thực tế có thể mỏng — nếu không chắc với một trường hợp cụ thể, hãy hỏi cơ quan thuế.
Một ngoại lệ: phương pháp doanh thu trừ chi phí
Một số ít trường hợp kê khai theo cách còn lại — doanh thu trừ chi phí, tính thuế trên phần lợi nhuận theo biểu 15% / 17% / 20% theo bậc doanh thu. Đó là ngoại lệ, không phải cách thông thường của một tiệm nhỏ, và nếu thuộc diện này cơ quan thuế sẽ hướng dẫn bạn. Với hộ kinh doanh phổ thông, phương pháp trực tiếp trên doanh thu ở trên mới là cách áp dụng.
Vì sao điều này quan trọng với tiệm của bạn
Tất cả quay về một con số: doanh thu cả năm của bạn. Dưới 1 tỷ đồng/năm bạn không phải nộp GTGT lẫn TNCN (Nghị định 141/2026/NĐ-CP) — lời lãi hay tỷ suất không hề được xét đến. Ngày bạn vượt 1 tỷ, thuế bắt đầu tính bằng một tỷ lệ nhỏ trên chính doanh thu đó. Dù cách nào, con số quyết định mọi thứ vẫn là tổng tiền bán hàng — không phải một phép tính lợi nhuận, cũng không phải một hộp hóa đơn chi phí.
Bạn chỉ cần ghi mỗi lần bán trong 5 giây. Sổ Thuế cộng dồn doanh thu từ đầu năm, cho bạn thấy đang ở đâu so với mốc 1 tỷ đồng và — khi đã vượt — ước tính GTGT + TNCN theo đúng tỷ lệ ngành của bạn. Không phải giữ sổ chi phí, không cần tài khoản, không phần mềm trả phí. Dữ liệu nằm trên máy bạn — miễn phí và dùng được ngoại tuyến.
Dùng ngay — miễn phí- Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 và Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 — phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu (thuế = tỷ lệ % × doanh thu tính thuế); doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ được hưởng, không trừ chi phí.
- Nghị định 141/2026/NĐ-CP — ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế 1 tỷ đồng/năm, áp dụng từ 01/01/2026 (Cổng Thông tin điện tử Chính phủ).
- Biểu tỷ lệ % theo ngành và biểu 15%/17%/20% của phương pháp doanh thu trừ chi phí — theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15.
Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn thuế. Quy định được đối chiếu với nguồn chính thức và có thể thay đổi; hãy xác nhận trường hợp cụ thể với cơ quan thuế hoặc người có chuyên môn.